تبلیغات
آریان رضائی - گفتگو با علی اکبر علیزاد
شنبه 11 شهریور 1391

گفتگو با علی اکبر علیزاد

   نوشته شده توسط: آریان رضائی    

تئاتر آموزشی

"تاتر را باید مثل ویروس در جامعه تکثیر کرد. "

گفت و گوی آریان رضائی با علی اکبر علیزاد

(چاپ شده در ویژه نامه ی بولتن دومین جشنواره تئاتر شهروند)

رضائی:  آیا می توان برای تئاتر آموزشی که از زمینه های اثر گذار تئاتر برای توسعه می باشد تعریفی مستقل ارائه کرد ؟

علیزاد: حتما، این نوع تاتر کارکردهای مشخص خودش را داراست و بنابراین تعریفی مستقل از انواع تاترهای دیگر. هر تاتری که آموزش اشخاص و تغیر آن ها را مد نظر داشته باشد پیشاپیش آموزشی است.

_ عده ای بر این باورند که تئاتر آموزشی اصلا تئاتر نیست! پاسخ شما به این افراد چیست؟

این یک پیشفرض نادرست و ناشی از یک تلقی خاص از تاتر است. برای این اشخاص تاتر تنها محدود به آن چیزی می شود که در صحنه اتفاق می اقتد. بدیهی است که با این تعریف محدود از تاتر، انتظار چنین تلقی نادرستی چندان هم غیر طبیعی نیست. تعریف ما از تاتر به جای تنگ شدن نیاز به این دارد که بازتر شود. در ایران این تعریف محدود از تاتر خطرات خاص خود را داشته است. یکی از این ها همین تلقی نادرست از تاتر آموزشی است.

_ آیا در تئاتر آموزشی رویکردهای  زیبایی شناسانه وجود دارد؟ تفاوت آن با زیبایی شناسی در تئاتر مرسوم چیست؟

زیبایی شناسی در اینجا در پیوند با امر سیاسی و اجتماعی معنا می یابد. زیبایی شناسی تاتر آموزشی در خدمت کارکردهای خاص آن است. البته در اینجا، به نظر من نمی توان از نوعی زیبایی شناسی مستقل از تاتر متعارف صحبت کرد.  اما اختلاف در اینجاست که تاتر متعارف سعی می کند مرز بین زیبایی شناسی و امر سیاسی در هم تداخل نکند.

_ تئاتر آموزشی چه اندازه سابقه دارد و چگونه پا گرفت و رشد کرد که امروزه شاهد این نوع تئاتر در بسیاری از کشورهای دنیا هستیم؟

وقتی از تاتر آموزشی حرف می زنیم باید ببینیم در ابتدا دقیقا منظور از آموزش چیست. برشت تاتر خودش را آموزشی می دانست. برای ایبسن، شا، و حتی اوریپید احتمالا چنین خصلتی داشته: اینکه تاتر باید در خدمت تغییرات اجتماعی باشد و الی آخر. تاتر برشت معطوف به نمایش و تفسیر امر سیاسی از طریق نوعی خودآگاهی فرمال است. در عین حال تاتر آموزشی در نزد بوآل و هم مسلکانش می تواند از آرزوی برشت در اندیشیدن به کارکردهای اجتماعی فراتر هم برود. تاتر آموزشی به شکلی که امروزه می بینیم کمتر از صد سال عمر داشته. ولی در حال حاضر بخشی از بدنه ی اصلی تاتر در همه ی کشورهای دنیا محسوب می شود. قطعا جریان نمایشنامه نویسی غیر ارسطویی برشت در شکل گیری این نوع تاتر نقش عمده ای داشته است.

_ آیا جنبه های آموزشی و کاربردی تئاتر می تواند کمک حال مسئولین دولتی برای حل مشکلات مختلف در جامعه قرار بگیرد؟

قطعا بله. در جامعه ای که سرشار از مشکلات گوناگون است تاتر یکی از آخرین سنگرهایی است که در پناه آ می توان به مقابله با مشکلاتی رفت که ما را روز به روز از خودمان دور می کند. دولت ها باید با جان و دل برای این نوع تاتر و خصلت انتقادی تاتر پول بپردازند.

_  لطفن بخشی از روش ها و متد تئاتر آموزشی را نام ببرید:

انواع تاتر آموزشی و متد های آن آنقدر متعدد است که نمی توان در شرحی کوتاه آن ها را دسته بندی کرد. وقتی به روش بوآل کار می کنید با یکجور متد طرف هستید که بیشتر معطوف به طرح مسئله و حل آن است. ولی این نوعی کلی گویی است. وقتی وارد جزئیات بشویم آن وقت با یک عالمه متد روبرو هستیم.

_ چگونه می توان مردم را در ایران به سمت این نوع تئاتر جلب کرد؟

فعلا را حل دم دستی ای برای این کار وجو ندارد. تاتر باید از مدارس آموزش داده شود. تاتر باید از این طریق و از سنین پایین به اشخاص آموزش داده شود. این کار نیاز به سرمایه گذاری آموزش و پرورش در این زمینه دارد. همچنین ایجاد مراکز مستقل غیر دولتی برای آموزش جوانان یکی از راه های دیگر آن است.در حال حاضر من به این قضیه خوشبین نیستم.

_  آیا خطرات یا آسیب هایی نیز هست که تئاتر آموزشی را تهدید کرده یا تاثیر آن را در جامعه کمرنگ نماید؟

مهمترین خطر از طرف خود دولت هاست. دولت ها می توانند براحتی از طریق سانسور این نوع تاتر را محدود کنند. همچنین قضیه ی پول و بودجه هم مطرح است. از یکطرف این نوع تاتر مثل هر نوع جریان هنری به پول احتیاج دارد و ازطرف دیگر این قضیه می تواند به تسلط دولت و کنترل این نوع تاتر بینجامد. فعلا فقط می توان به تلاش های فردی هنرمندان دل بست.

_ با این اوصاف می توان گفت به آینده ی تئاتر آموزشی در ایران امیدوار نیستید؟

بعید می دانم گسترش آن با وضع فعلی تغییری کند. منظورم فشارهای محدود کننده است. این نوعی مبارزه است و نتیجه اش نا مشخص. شاید نسل تازه ای از جوانان علاقه مند به تاتر باید ظهورکند که علاقه اش به تاتر از صرف اجرای صحنه ای بزدلانه فراتر رود. در حال حاضر من چندان به آینده خوشبین نیستم. اما این به معنای ترک میدان نیست. تاتر را باید مثل ویروس در جامعه تکثیر کرد. اما این ویروس در وهله ی اول برای مصون سازی خود از شر تنهایی و یاسی است که حرکت کلی جامعه ما را به سمتش می برد.

با تشکر از شما

این مصاحبه توسط همکاران بولتن دچار تغیراتی شده بود که با آن تغییرات به چاپ رسید . لازم دانستم اصل متن مصاحبه را بدون تغییر در وبلاگ بزارم.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.